Η Ελλάδα μέσα απο τα μάτια του Ζακ Λακαριέρ

  Το φως που γίνεται πράξη

«Στην Ελλάδα γεννήθηκε το θέατρο, η δημοκρατία, η δικαιοσύνη… Τι είναι η δημοκρατία ; Τι είναι η δικαιοσύνη ; Τι είναι ο ανθρωπισμός ;  Είναι το φως που γίνεται πράξη».

Η αγάπη ενός διακεκριμένου Γάλλου ελληνιστή, συγγραφέα, ποιητή και μεταφραστή για τη χώρα μας διαχέεται έκδηλη στην πρωτότυπη μουσικοθεατρική παράσταση «Η Ελλάδα μέσα από τα μάτια του Ζακ Λακαριέρ» στο Εθνικό Θέατρο (Αίθουσα Εκδηλώσεων) σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο.

Μια παράσταση που κάνει τους θεατές… φιλέλληνες, αφυπνίζοντας τη μνήμη, που συγκινεί προσφέροντας  σκέψεις, χαρά, περηφάνια (γιατί όχι ; ) για τον τόπο, την πνευματική κληρονομιά,  τη γλώσσα μας κόντρα στην οικονομική «θηλειά» και την γενικότερη παρακμή που μας ταλανίζουν και μας βυθίζουν σε συλλογική κατάθλιψη.

Με… πυξίδα τις ημερολογιακές σκέψεις του Λακαριέρ (από τα βιβλία του «Το ελληνικό καλοκαίρι» και «Το ερωτικό λεξικό της Ελλάδας») εκτυλίσσεται η παράσταση όπου τρεις ηθοποιοί αφηγούνται τις περιπλανήσεις του Γάλλου περιηγητή-στοχαστή  στη χώρα μας ενώ τρεις μουσικοί κάνουν τα δικά τους μελωδικά σχόλια και παιγνιδίσματα σ’ αυτό το ταξίδι στο χρόνο.

Πολυτάλαντο πλάσμα (ηθοποιός, μουσικός, τραγουδίστρια), η Φένια Παπαδόδημα, που έχει το σκηνοθετικό πρόσταγμα αλλά και την επιλογή-σύνθεση των κειμένων, «χρωμάτισε» την παράσταση με δικές της μουσικές «πινελιές», με αισθαντικά  τραγούδια που παραπέμπουν σε ύμνους ορφικούς, παραδοσιακά τραγούδια, ορθόδοξα τροπάρια. Ενα αμάγαλμα ήχων σύγχρονων και παλιών με ηλεκτρικό πιάνο, κιθάρα, φλάουτο κι ένα ιδιόμορφο έγχορδο όργανο με συνεργάτες της τους  Γιώργο Παλαμιώτη, Λεωνίδα Σαραντόπουλο.

(υπήρχε ένα μικρό μικροφωνικό πρόβλημα με την ακουστικότητα στην μακρόστενη αυτή Αίθουσα Εκδηλώσεων. Κυρίως με τα τραγούδια όπου οι στίχοι δεν ακούγονται καθαρά κι ενίοτε αυτά υπερκαλύπτουν  τον καλοδουλεμένο θεατρικό-«ντοκιμαντερίστικο» λόγο της παράστασης, που διανθίζεται από ποιήματα των Ρίτσου, Σεφέρη, Ελύτη).

Μαγεμένος από το πρώτο του ταξίδι στην Ελλάδα, το 1947, όταν έπαιξε με τη θεατρική ομάδα φοιτητών της Σορβόνης στην Επίδαυρο τους «Πέρσες» του Αισχύλου, ο Ζακ Λακαριέρ (1925-2005)… οργώνει τη χώρα μας με αλλεπάλληλα ταξίδια έως το 1966.

Ταξιδεύει και γράφει. Ταξιδεύει με λεωφορεία, καράβια, τρένα, με τα πόδια. Τον γοητεύει «το γαλάζιο και άλικο χρώμα» της Ελλάδας, η γλώσσα της που δεν σταμάτησε να μιλιέται για 2.500 χρόνια μέσα από το λόγο των φιλοσόφων, των τραγικών,  των ποιητών της.

Ο Γιώργος Κέντρος με τη στιβαρή φωνή του υποδύεται τον Λακαριέρ διαβάζοντας ανά διαστήματά κείμενά του. Δυο αέρινα θηλυκά, η Αμαλία Τσεκούρα και η Ελεάννα Καυκαλά, να μοιράζονται λόγια του Γάλλου περιπατητή και να «μεταμορφώνονται» ενίοτε με παιγνιώδη τρόπο όπως για παράδειγμα σε αρχαίες γοητευτικές θεές (Αφροδίτη κι Αρτεμη αντίστοιχα)  καθώς και η Παπαδόδημα σε Αθηνά.

Εκθαμβος και ονειρευόμενος να συλλαβίζει τον φιλοσοφικό λόγο του Ηράκλειτου, να ψάχνει τα χνάρια του Ηρόδοτου, να ταξιδεύει σε Δελφούς, Ολυμπία, Κόρινθο, νησιά του Αιγαίου, Αγιον Ορος. Να προσπαθεί να κατανοήσει με σεβασμό το ταίριασμα της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς με την Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση. Να τον συγκινεί που ο Ελληνας μπορεί να δει τη θεά Αθηνά αλλά και την Παναγία κάτω από μια ελιά.

Να αναζητεί την ομορφιά και την αλήθεια. Να ταξιδεύει πάντα στο κατάστρωμα των καραβιών εκείνης της εποχής του ’50 και ’60. Γιατί ; Γιατί δεν φτάνουν τα χρήματα…

Να τον γοητεύουν οι απλοί, καθημερινοί, αγράμματοι κάτοικοι της επαρχίας και των νησιών με τα ήθη και έθιμά τους. «Παρά την υποτέλειά τους και την εξάρτησή τους από τις ξένες δυνάμεις, οι Ελληνες δηλώνουν ελεύθεροι».

Να μιλάει για το ελληνικό αλφάβητο, για το κάθε γράμμα που παίρνει γι’ αυτόν ποικίλλες μορφές. «Λέξεις που αντηχούν μέσα του, φωνές ποιητικές». Για τα σύμβολα του Ελληνα που μπορεί να είναι στις οριακές, έσχατες στιγμές του το χώμα, η στάχτη, τα οστά.

Με τους τρεις ηθοποιούς να εναλλάσσονται στο λόγο, να περιφέρονται γύρω από τους θεατές, να τους «μυούν» σ’αυτό το ιδιαίτερο ταξίδι στο παρελθόν με μια φρέσκια ματιά. Σε μια μεγάλη οθόνη κατά διαστήματα να προβάλλονται εικόνες από μια παλιά χαμένη Ελλάδα με τις φυσικές ομορφιές της (χωριά, αγρότες, παραλίες, ελαιώνες, καϊκια, νησάκια). Με «σκιτσαρισμένα» επί της οθόνης χελιδονάκια να κουβαλάνε …μηνύματα νοσταλγίας και ελπίδας σε ταχυδρομικούς φακέλλους από μια αλλοτινή εποχή.

«Στην Ελλάδα η ομορφιά δεν μαθαίνεται ποτέ, είναι αυθόρμητη, αυτόχθονη όπως τ’άσπρα κεντίδια των κυμάτων πάνω στην άμμο, όπως η μελετημένη συμμετρία των κυπαρισσιών σε όλο το μήκος των δρόμων, σαν μια πανδαισία χρωμάτων σε πόρτες και παράθυρα, ή σαν το πολύχρωμο έμβλημα των ελληνικών ενδυμάτων και κοσμημάτων. Διότι η ομορφιά είναι μια μάχη, είναι η νίκη του φωτός πάνω στη σκιά».

Το οπτικοακουστικό αυτό αφιέρωμα στον σπουδαίο αυτό Γάλλο φιλέλληνα και πνευματικό άνθρωπο θα παρουσιάζεται έως τις 28 Μαϊου. Αξίζει να το δείτε (κάθε Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 6.30μμ).

ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ (Αγίου Κωνσταντίνου 22, τηλ.210-5288170-1)