Μάριος Πλωρίτης

Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές

Πέρασαν δέκα χρόνια από τότε που έφυγε από τη ζωή ο Μάριος Πλωρίτης (29 Δεκεμβρίου 2006).
Αν κάποιος επηρέασε καθοριστικά τον vidalart στη δημοσιογραφική του πορεία, στον τρόπο σκέψης και γραφής, στο να συλλογάται καλά και ελεύθερα, στο να υπερασπίζεται την ποιότητα, το ωραίο, την ουσία, αυτός ήταν αναμφισβήτητα ο Μάριος Πλωρίτης.
Ενας πνευματικός άνθρωπος για όλες τις εποχές. Βαθιά Ελληνας, βαθιά ανθρώπινος, βαθιά οικουμενικός.
Μια πολυσχιδής προσωπικότητα (θεατρικός μεταφραστής, συγγραφέας, σκηνοθέτης, κριτικός, δάσκαλος, πανεπιστημιακός), που για 35 χρόνια ήταν κορυφαίος επιφυλλιδογράφος στην εφημερίδα «Βήμα» με την κυριακάτικη στήλη του «Θέσεις». Αρθρα γλαφυρά, αιχμηρά, τεκμηριωμένα, που αναφέρονταν κυρίως στην πολιτική και την τέχνη «συνομιλώντας» με το σήμερα και το χτες, με το παρόν και την Ιστορία.
Αρθρα, που έχουν εκδοθεί σε βιβλία όπου παρελαύνει το πολιτικοκοινωνινό πρόσωπο της Ελλάδας από την μεταπολίτευση και μετά («Πολιτικά», «Νέα Πολιτικά Α’ και Β’» και τελευταία οι «Επιφυλλίδες», μια δίτομη έκδοση από το Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων με άρθρα του από το «Βήμα» την περίοδο 1989 – 2004).

Να θυμίσουμε δυο μικρά προφητικά αποσπάσματα άρθρων του. Στο ένα, γραμμένο πριν 23 χρόνια (Δεκέμβριος του ’93), γράφει:
«Στην περίοδο 1981-1989 το ΠΑΣΟΚ  υπερεννεαπλασίασε το δημόσιο χρέος – από 975 δις δρχ σε 9,2 τρις – ενώ η διάδοχος Ν.Δ. «μόνο» το υπερδιπλασίασε από 9,2 τρις σε 22 τρις. Αξιος ο μισθός αμφοτέρων !».

Στο δεύτερο απόσπασμα πριν 22 χρόνια (Νοέμβριος του ’94) γράφει :
«Σε μια χώρα που βρίσκεται στο ακρόφρυδο της χρεοκοπίας και επαιτεί δάνεια με δολοφονικούς τόκους…να μη λειτουργεί τίποτα, και να κακουργούν οι πάντες (Δημόσιο και ιδιώτες), να μην τιμωρείται κανένας «ταγός» που παρανομεί και να τιμωρούνται μόνο οι μωροί «νομοταγείς».

Στη μνήμη του λοιπόν, ο vidalart παραθέτει τη δική του οφειλή ευγνωμοσύνης για όσα άντλησε από την πνευματική παρουσία του και την απαράμιλλη πένα του. Είχε γράψει για κείνον στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» το παρακάτω άρθρο στις 14 Φεβρουαρίου του 2000. Αφορμή ήταν η εκδήλωση που έκανε εκείνη την ημέρα προς τιμήν του το Μορφωτικό Ιδρυμα της ΕΣΗΕΑ (για την προσφορά του μίλησαν ο σκηνοθέτης-πανεπιστημιακός καθηγητής Σπύρος Ευαγγελάτος κι ο τότε διευθυντής της εφημερίδας «Τα Νέα» Λέων Καραπαναγιώτης, ενώ κείμενα του τιμώμενου είχαν αποδώσει οι ηθοποιοί Μάγια Λυμπεροπούλου, Γρηγόρης Βαλτινός).

Στον κύριό μας με αγάπη

Του Γιώργου Βιδάλη

    Ο Μάριος Πλωρίτης με την αρθρογραφία του στο «ΒΗΜΑ» είναι ο πρώτος εξ…αποστάσεως δάσκαλος, που επηρέασε καθοριστικά τον γράφοντα στα νεανικά του χρόνια, πριν ακόμη ασχοληθεί με τη δημοσιογραφία. Και παραμένει ο πρώτος «ιεραρχικά» (μαζί με λίγους ακόμη δασκάλους), που τον βοηθούν (κι ας μην το γνωρίζουν εκείνοι) σ’αυτό που λέμε τρόπος σκέψης και στάση ζωής.

Σχεδόν 24 χρόνια «μαθητής» του, διαβάζοντάς τον με την ίδια χαρά κάθε Κυριακή περί πολιτικής και τέχνης, μαζεύοντας και ταξινομώντας τα άρθρα του, εντρυφώντας στα βιβλία του. Από καρδιάς κι η αναφορά στο πρόσωπό του μ’αφορμή την αποψινή εκδήλωση προς τιμήν του από το Μορφωτικό Ιδρυμα της ΕΣΗΕΑ.
Ποια είναι τα στοιχεία εκείνα, που κάνουν τη γραφή του μοναδική και μαγική για τον γράφοντα ;

  • Οι τεκμηριωμένες εβδομαδιαίες «Θέσεις» του στο Βήμα της Κυριακής. Ο στοχασμός του, η νηφάλια κριτική του, η λεπτή ειρωνεία του πάνω σε θέματα επικαιρότητας (πολιτικά, κοινωνικά, πολυτισμικά) συνομιλώντας παράλληλα με το παρελθόν, με «το σχολείο της ιστορίας».
  • Ο διάλογός του με το χρόνο, παραθέτοντας κατά περίπτωση το απόσταγμα της πολιτικής και φιλοσοφικής σκέψης, από την αρχαία Ελλάδα και Ρώμη έως τον 20ο αιώνα, δίνοντας στον αναγνώστη το ερέθισμα να προβληματιστεί και να φρονηματιστεί με τα πάθη και λάθη της ανθρώπινης περιπέτειας.
  •  Ο «έρως ελευθερίας και δημοκρατίας», η παρρησία του (η συμβολή του στον αντιβασιλικό αγώνα και στην κατάργηση της επαίσχυντης μοναρχίας στην Ελλάδα ήταν καθοριστική), η αξιοπρεπής μοναξιά του να μην εξαρτάται από κανένα κόμμα, που τον κάνουν να στηλιτεύει :

Αυθαιρεσίες και καταχρήσεις της εκάστοτε εξουσίας. Τα συμπτώματα ωφελισμού, φανατισμού, μαΪμουδισμού, λαΪκισμού, εικονολατρίας.
Τους κάθε λογής ολοκληρωτισμούς –από το φασισμό που τον έζησε στην Κατοχή και επί χούντας έως τον κομμουνισμό (από τους πρώτους που έθιξαν με ντοκουμενταρισμένη επιχειρηματολογία το προοδευτικό ψεύδος του υπαρκτού σοσιαλισμού με «τη λογοκρισία, τα γκουλάγκ και τα εκτελεστικά αποσπάσματα»).
Τον καπιταλιστικό παράδεισο, την αλαζονεία, υποκρισία, βία της αμερικάνικης αυτοκρατορίας και των δυτικών παρατρεχάμενων κυβερνήσεων.
Την ωμότητα και το κανάκεμα του τούρκικου χωροφύλακα, τον αέναο εμπαιγμό της μαρτυρικής Κύπρου.

  • Η αγάπη του για την τέχνη και ιδίως για το θέατρο (130 τόσες μεταφράσεις) με συχνές αναφορές στους τρεις αρχαίους Ελληνες τραγικούς, τον Σέξπιρ, τον Τσέχοφ.
  • Οι χυμοί της γλώσσας του, τα ωραία ελληνικά του, η σαφήνειά του.
  • Η συνεχής έγνοια του για την παιδεία, τη μνήμη. «Οποιος συνειδητά εκφράζεται, μαθαίνει και θέλει ακόμη πιο συνειδητά». Ενας πολίτης προερχόμενος από την αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία, πολίτης της Ελλάδας, πολίτης του κόσμου.

Είναι ίσως ο τελευταίος από τη μαγιά του λυκόφωτος, από τα μεγέθη πνευματικών ανθρώπων που εκλείπουν σιγά-σιγά. Μέσω της «αλληλοδιδακτικής» όπως έλεγε, της αλληλλεγγύης και της απαντοχής, αυτός και οι φίλοι του Ελύτης, Γκάτσος, Κουν, Χατζιδάκις, Καρύδης, Πατσιφάς, έκαναν μικρά θαύματα στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, Εμφυλίου, Αποστασίας, Χούντας.

Οσοι μαθήτευσαν και μαθητεύουν στο…επτατάξιο της σχολής Μάριου Πλωρίτη (από τους σημερινούς τυχερούς εικοσάρηδες που τον έχουν δάσκαλο στο πανεπιστήμιο έως τους 30, 40, 50, 60 και 70 ΜαΪων) του οφείλουν ένα ευχαριστώ για το νόστιμον ήμαρ των παιδαγωγικών γραφτών του και του δημόσιου ήθους του. Γιατί τους θυμίζει το «ευ λογίζεσθαι, ευ λέγειν και πράττειν α δεί» του Δημόκριτου και το «Ηθος ανθρώπω δαίμων» του Ηράκλειτου («το ήθος είναι στον άνθρωπο θεός»)