Ο εμποράκος (Ιράν, 2016)

Forushande
Σκηνοθεσία : Ασγκάρ Φαραντί

Αν σήμερα στον κινηματογράφο υπάρχει κάποιος σκηνοθέτης, που να ανιχνεύει με αντάξια μαεστρία τα εσωτερικά αντιφατικά τοπία  της ανθρώπινης ύπαρξης σε σχέση με τον κοινωνικό περίγυρό της, όπως με μοναδικό τρόπο έκαναν στο παρελθόν ο Ινγκμαρ Μπέργκμαν και ο Κριστόφ Κισλόφσκι, αυτός σίγουρα είναι ο Ιρανός Ασγκάρ Φαραντί.

Στην τελευταία αριστουργηματική ταινία του «Ο εμποράκος», που προβάλλεται αυτό τον καιρό στην Αθήνα, ένα παντρεμένο νεαρό ζευγάρι αναγκάζεται να μετακομίσει γιατί η πολυκατοικία όπου μένει, είναι υπό κατάρρευση. Θα εγκατασταθεί σ’ένα διαμέρισμα μιας άλλης συνοικίας της Τεχεράνης. Η προηγούμενη νοικάρισσα έχει αφήσει κάποια πράγματα σ’ένα δωμάτιο, την ψάχνουν αλλά δεν εμφανίζεται  (βγάζουν τα πράγματά της στην ταράτσα και τα σκεπάζουν).

Ο Εμάντ είναι ένας καλλιεργημένος άνθρωπος της νεότερης γενιάς, καθηγητής γυμνασίου, ο οποίος μαζί με τη γυναίκα του Ράνα παίζουν σε μια ερασιτεχνική θεατρική ομάδα που παρουσιάζει το έργο του Αρθουρ Μίλερ «Ο θάνατος του εμποράκου». Εκείνος κρατάει τον βασικό ρόλο του Γουϊλι, που τσακίζεται επαγγελματικά με τις αλλαγές που συμβαίνουν στη μεταπολεμική Αμερική κι εκείνη υποδύεται την απογοητευμένη γυναίκα του Λίντα.

Η συνηθισμένη καθημερινότητά τους κλονίζεται από ένα απρόοπτο γεγονός. Η εισβολή ενός άγνωστου στο διαμέρισμα όταν εκείνη είναι μόνη στο σπίτι και κάνει μπάνιο, ο τραυματισμός της, το σοκ της, όλα αυτά θα αναστατώσουν τον ήρωα. Παρότι φαίνεται ήπιος και προοδευτικός άνθρωπος στην συντηρητική κοινωνία του Ιράν, ο θιγμένος αντρισμός του, η ντροπή και ο θυμός του, τον κάνουν να ψάξει να βρει τον ένοχο για να τον τιμωρήσει.  Η… θριλερική συνέχεια επί της οθόνης.

Σχέσεις ζευγαριού, ηθικά διλήμματα, αλήθεια και ψέμα, εκδίκηση και συγχώρεση,  τέχνη και ζωή, δίκαιο και άδικο, παλιό και καινούργιο, όλα αυτά αναδεικνύονται σιγά-σιγά και κλιμακώνονται σταδιακά μέσα από τον κινηματογραφικό «μικροσκόπιο» του Φαραντί, ο οποίος  σε εσωτερικούς κυρίως χώρους εστιάζει στα πρόσωπα των ηρώων του, που τσαλακώνονται, απογυμνώνονται εσωτερικά, καταρρέουν. Καθένας από τους ήρωες του έχει το δικό του δίκιο ακόμη κι αν έχει άδικο. Ατελές πλάσμα ο άνθρωπος κι ο Φαραντί το γνωρίζει καλά.

Στην ταινία, σ’ένα δεύτερο επίπεδο, είτε με την υπό κατάρρευση πολυκατοικία, είτε με τη σκληρή δοκιμασία του  ζευγαριού, είτε με τη θεατρική παράσταση του «Εμποράκου» όπου ο Γουίλι τσακίζεται περνώντας στο περιθώριο, ο Φαραντί μοιάζει να θίγει διακριτικά τις αλλαγές και τους κραδασμούς, που υφίσταται  η περσική κοινωνία λόγω της επερχόμενης παγκοσμιοποίησης .

Υπέροχες ερμηνείες από τον Σαχάμπ ΧοσεΪνί,  την Ταράνεχ Αλιντούστι και τον βετεράνο καρατερίστα Μπαμπάκ Καρίμι στο ρόλο του άγνωστου εισβολέα. Εξαιρετικό το σενάριο του πολυβραβευμένου Ιρανού σκηνοθέτη, που μας έχει δώσει παλιότερα άλλες δυο θαυμάσιες ταινίες («Ενας χωρισμός», «Το παρελθόν»).

Να θυμίσουμε ότι πέρσι ο «Εμποράκος» στο Φεστιβάλ Καννών κέρδισε βραβείο σεναρίου και αντρικής ερμηνείας και είναι υποψήφιος για το Οσκαρ καλύτερη ξενόγλωσσης ταινίας στις αρχές Μαρτίου, στην τελετή απονομής των Οσκαρ από την Αμερικάνικη Ακαδημία Κινηματογράφου.