H χαρά της Ανοιξης και η άνοιξη της Χαράς…

Γράφει η Μαρία Σταματιάδου (νομικός-αρθρογράφος)

Το αρχέτυπο της Άνοιξης –ως εποχής του χρόνου– συνδέεται στενά, στο συλλογικό μας ασυνείδητο, με το συναίσθημα της χαράς. Σε τέτοιο βαθμό που δεν «δικαιολογεί» κανένα συναίσθημα από το οποίο απουσιάζει η χαρά. Η «γιορτή της Άνοιξης», η «γιορτή της φύσης»… στην γιορτή όλοι μας είμαστε χαρούμενοι… πόσο μάλλον όταν γιορτάζει η ίδια η φύση, της οποίας είμαστε αναπόσπαστα μέλη, με ισχυρές αλληλεπιδράσεις…

Η χαρά, ως ανθρώπινο συναίσθημα, (χαρά αισθάνονται και άλλα πλάσματα του πλανήτη, εδώ όμως αναφερόμαστε στην χαρά των ανθρώπων), είναι βαθειά μυστηριακή και προσωπική. Είναι κατάσταση της ψυχής που πηγάζει από δυσπρόσιτα «δώματα» της καρδιάς και διαχέεται σε φλέβες ασύλληπτου βάθους.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο, ότι οι αρχαίοι πρόγονοί μας τιμούσαν την Άνοιξη, με τελετές και Μυστήρια όχι «χαρούμενα» αλλά οργιαστικά. Τα «έργια» ή «όργια», συχνά εξοντωτικά, προσπαθούσαν να «εξευμενίσουν» τις δυνάμεις της φύσης, που την Άνοιξη γεννούν ή αναγεννώνται. Με ηδονικές τελετουργίες ακραίων εντάσεων, προσπαθούσαν να διαχειριστούν τον φόβο τού θανάτου, «καλοπιάνοντας» την ανοιξιάτικη φύση, εναρμονιζόμενοι με αυτήν. Ένα αδηφάγο σαρκικό αίσθημα, που ακολουθούσε πιστά τον αρχέγονο φόβο, ήταν η πηγή των οργίων και των εξαγνισμών. Η απώθηση του θανάτου ήταν ο στόχος τους. Πουθενά η χαρά.

Οι πρόγονοί μας δεν γνώριζαν, δεν μπορούσαν να γνωρίζουν, ότι η Χαρά (στον πυρήνα της Αλήθειας της) είναι Χάρις, χάρισμα, δώρο. Δώρο που λαμβάνουμε και δώρο που δίνουμε… Υπερβαίνει τα όρια του ψυχολογικού ανθρώπου και τον ανάγει στην τολμηρή έξοδο από τον εαυτό του.

Η εμπειρία της ζωής διδάσκει ότι αυτό που ονομάζουμε «χαρά» έχει συνήθως τον χαρακτήρα της παροδικότητας, γι’ αυτό και γίνεται αισθητή ταυτόχρονα με τον φόβο (αδιόρατο μερικές φορές), ότι θα την χάσουμε. Διότι πάντα, όταν κάτι το θεωρούμε «δικό μας», φοβόμαστε ότι θα το χάσουμε ή ότι θα μας εγκαταλείψει. Οπότε, δεν πρόκειται για Χαρά αλλά για ένα σύντομο «ξεσήκωμα» της ψυχής, που φέρει και τον φόβο της απώλειάς του.

Πολλοί από εμάς κάνουμε συχνά περιπάτους σε όμορφα μέρη της φύσης, θαυμάζουμε με όλες τις αισθήσεις μας αυτό που ανοίγεται μπροστά μας και που είμαστε μέρος του. Συχνά, η αίσθηση του Παραδείσου είναι συνεχής σε τέτοιους περιπάτους. Είναι εξαιρετική η ταπείνωση που μπορούμε να αντλήσουμε από την φύση, καθώς βλασταίνει και ανθοφορεί, όχι για να την θαυμάσει κάποιος αλλά γιατί «αυτή είναι η φύση της», ακόμη και αν κανένας δεν την δει, και αν κανένας δεν την οσφρανθεί, δεν την ακούσει. Τα πουλιά κελαηδούν, όχι για να ευχαριστήσουν κάποιους από εμάς, αλλά επειδή νιώθουν την χαρά της ζωής, και την υμνούν, και θα την υμνούν, ακόμη και όταν κανένας δεν υπάρχει για να τα ακούσει…

Και όλο αυτό μάς έχει δοθεί, μάς έχει χαριστεί. Και εμείς το απολαμβάνουμε ως δώρο. Και όταν το χαρούμε ως δώρο, με την συναίσθηση ότι δεν είναι δικό μας, και το προσ-φέρουμε, το ανάγουμε, στον Δωρητή, τότε η Χαρά αυτή δεν θα χαθεί, γιατί κανένας φόβος απώλειας δεν θα την συνοδεύει.

Αυτή η διαδραστική σχέση μας με τον Δωρητή, η ευγνωμοσύνη που «πέμπει» και «αναπέμπει» την δωρεά, την Χάρη, το χάρισμα, αυτή ακριβώς είναι Χαρά που καλλιεργείται εντός μας, και που για κανέναν λόγο δεν μπορεί να εκπέσει. Διότι ο Δωρητής είναι πάντα Δωρητής, δεν κρατάει ποτέ το δώρο που Τού αναπέμπουμε, μας το ξαναστέλνει, πλουσιότερο… Η επίγνωση της Χάριτος, της δωρεάς, είναι η Χαρά. Και η σχέση ευγνωμοσύνης με Αυτόν που χαρίζει είναι αυτή που περιφρουρεί την Χαρά.

Δεν είναι η Άνοιξη που δίνει Χαρά, αλλά η κατανόηση ότι η Άνοιξη μάς χαρίστηκε. Όπως και ο Χειμώνας, όπως και όλες οι εποχές. Όπως και κάθε επιτυχία, κάθε επιδεξιότητα, κάθε τι για το οποίο «καμαρώνουμε», είτε είναι κάποιο έργο μας, είτε είναι τα παιδιά μας, είτε είναι η ομορφιά μας, η ευφυΐα μας, τα ταλέντα μας…

Η ευχαριστιακή αυτή συνειδητοποίηση που μας οδηγεί στο «τα Σα εκ των Σων» είναι η ουσία, ο πυρήνας της Χαράς. Διότι υπερβαίνοντας την εγωκεντρική απόλαυσή μας, γινόμαστε μέτοχοι της ευχαριστιακής σχέσης, δηλαδή της ίδιας της Χαράς.

«Αν δεν βρεις την Άνοιξη, την φτιάχνεις», λέει ο Ελύτης. Ας με συγχωρήσει που διαφωνώ μαζί του. «Αν δεν βρεις την Άνοιξη, ζήτησέ την και θα σου δοθεί»… Και σίγουρα θα είναι πολύ πιο πλούσια, από αυτήν που θα φτιάχναμε…