Kενό πολιτισμού (08-06-1996)

     Του Χρήστου Μαλεβίτση

Ο λεγόμενος δυτικός πολιτισμός, που ζήσαμε μέχρι τώρα είναι έργο της αστικής τάξεως των δυτικών κοινωνιών. Βέβαια, τούτη αφομοίωσε δημιουργικά και κατά τον τρόπο της, τις επιτεύξεις της Ιερουσαλήμ, της Αθήνας και της Ρώμης. Όμως η σύνθεση ήταν παντελώς δική της, διότι ξεκινούσε από διακεκριμένο πυρήνα ζωής, τον δυτικό.

Αυτό που δημιουργήθηκε ήταν ολοτελώς καινοφανές και μέγα. Η αστική τάξη υποκατέστησε την φεουδαλική τάξη. Αυτή η σαφήνεια του διαχωρισμού δύο κοινωνικών τάξεων συνέβη μόνο στη δυτική Ευρώπη. Σε άλλες κοινωνίες και σε άλλες εποχές συνήθως δεν υπάρχει αυτή η σαφήνεια.

Ο Μαρξ ενόμισε πως τούτο το ταξικό σχήμα θα συνεχιστεί με την υποκατάσταση της αστικής τάξεως από την εργατική. Όμως ο ίδιος είπε πως η ιστορία επαναλαμβάνεται μόνον ως φάρσα. Στην προκειμένη περίπτωση επανελήφθη ως τραγωδία. Φάρσα ήταν ο «προλεταριακός πολιτισμός», ο οποίος θα υποκαθιστούσε τον αστικό πολιτισμό…

Τώρα που η αστική τάξη εξαφανίστηκε , ποιος πολιτισμός θα υποκαταστήσει τον πολιτισμό μας ;

Ζούμε σε μια μετααστική εποχή και χρησιμοποιούμε ακόμη τις μομφές της αστικής περιόδου. Τούτο συμβαίνει επειδή έχουμε μπροστά μας ένα κενό πολιτισμού. Και στο βαθμό που ο αστικός πολιτισμός μειώνεται, το κενό του πολιτισμού αυξάνεται. Επειδή η μετααστική εποχή δεν μπορεί πλέον να δημιουργήσει δική της θεμελίωση του ωραίου, του ιερού και του αληθινού.

Αυτό είναι η μεγάλη έλλειψη της εποχής μας. Μια έλλειψη που κάποτε οι άνθρωποι της μετααστικής εποχής δεν θα την αντιλαμβάνονται. Ηδη εισήλθαμε σε αυτή την απευκταία φάση. Είναι η φάση της λησμονιάς της πνευματικής διάστασης του ανθρώπου.

Κατηγορήθηκε πολύ η αστική τάξη από τους αντιπάλους της . Αλλά στο βάθος και οι αντίπαλοί της ήταν πνευματικά τέκνα της και συμμερίζονταν τις αυτές αξίες. Μόνο που οι αντίπαλοί της τις ήθελαν αυτές τις αξίες περισσότερο «καθαρές», μακριά από την ταξική υποκρισία, την εκμετάλλευση και το κυνηγητό του κέρδους. Στη μετααστική όμως κοινωνία, έχουν παραμερισθεί τόσο η αστική τάξη όσο και οι ομογάλακτοι αντίπαλοί της.

Κάθε τάξη, καλή ή κακή, έφερε μια ευθύνη έναντι της κοινωνίας, της ιστορίας και του πνεύματος. Στην αταξική κοινωνία που ζούμε κυριαρχούν μόνο οι «ομάδες συμφερόντων», χωρίς να φέρουν καμία από τις ευθύνες που μνημονεύσαμε. Οδηγούμαστε προς μια τερατωδία, προς την κυριαρχία των κονκισταδόρων του χρήματος, που αλώνουν κυβερνήσεις, πολιτικά κόμματα και έθνη ολόκληρα.

Μέσα σε αυτό το άγριο κοινωνικό τοπίο, που κανένας κοινωνικός προφήτης δεν προέβλεψε, το κενό του πολιτισμού επεκτείνεται τρομακτικά. Και η λησμονιά του πνεύματος καθίσταται εφιαλτική. Ο μόνος «τρόπος ζωής» που είναι δυνατός, είναι ο λεγόμενος αμερικανικός. Ο εξαμερικανισμός της οικουμένης απλώνεται σαν πυρκαγιά προς όλες τις κατευθύνσεις. Και κατακαίει  ό, τι του αντιστέκεται. Μολονότι ελάχιστοι του αντιστέκονται, επειδή τούτος έρχεται με πολλά δώρα.

Σε μια εποχή που έπρεπε να μελαγχολούμε γι’ αυτό που συμβαίνει στην ανθρωπότητα, αντίθετα διασκεδάζουμε χαρούμενα με τα παιχνίδια της τεχνολογίας, μέσα σε ένα δυσοίωνο κενό πολιτισμού.

Εκείνες που πλήττονται  περισσότερο είναι οι περιφερειακές κοινωνίες όπως είναι η ελληνική. Αν ο αμερικανισμός στην ίδια την Αμερική έχει μορφή καλοήθη, ο εξαμερικανισμός των περιφερειακών κοινωνιών προσλαμβάνει μορφή κακοήθη, κακοηθέστατη.

Αυτό συμβαίνει  με την παρούσα ελληνική κοινωνία , η οποία ξεθεμελιώνεται. Προεξάρχει ως αποτρόπαιο παράδειγμα η πολιτική ηγεσία του τόπου. Η οποία απετόλμησε να φέρει Αμερικανούς συμβούλους για να οργανώσουν την προεκλογική της εκστρατεία. Δηλαδή, με το αμερικάνικο μάρκετινγκ να μας υποκλέψουν τις ψήφους.

Οι αμερικανικές τεχνικές εισδύουν παντού, στα μέσα ενημερώσεως στην παιδεία, σε όλες τις λειτουργίες της κοινωνίας. Φοβούμαστε πως στο τέλος θα τις υιοθετήσει και η Εκκλησία. Ο ελλαδικός Ελληνισμός ζει πλέον σε κενό πολιτισμού. Και αυτό είναι συντελειακό.

(από το βιβλίο του «Παράκτιοι άνθρωποι»)